Imibono

OKUBULALA AMA CO-OPERATIVE ABALIMI BOMDABU

SEKUDUME ukuthi ziyasungulwa zifadalale izinhlangano zokubambisana zabalimmi bomdabu ezibizwa ngama cooperatives, kangangokuthi kweziyisumi, ziba mbili vo eziphumelelayo, nakuzo kubanjwa kuyekwa.

Umbuzo uthi yini eyenza angaphumeleli ama Cooperative abomdabu, ebe ephumelela awabalimi abamhlophe ?  UMhleli wezindaba zabalimi bomdabu ephephandabeni i News24, uMnu Lebogang Mashala, uthi okuwisa ama Coop abomdabu, wumqondo owalethwa ngawo kubo.  Bona babuka i Coop njengebhizinisi elizobalethela inzuzo, kanti akunjalo.

Uthi inhloso yokubumba i Coop wukwenza izinto zibe lula kumlimi ekutholeni izidingo zepulazi lakhe.  Kuyasinda kumlimi ukuyothenga umanyolo, ogandaganda, izinto zokwakha, ezokubiya, nokunye okuyizidingo zepulazi.  Zonke lezi zinto ziyabiza kumlimi.  Nokho iyehla intengo yezidingo zepulazi uma abalimi bezibumba bakhe i Coop, bese kuba yiyo i Coop ethengayo egameni labalimi.  Lokhu kuthenga kwayo ithengela abalimi abangamalungu ayo ngomthamo omkhulu (bulk), kwenza ukuthi yehle intengo yezimpahla ezithengwayo.

Kubalimi abamhlophe i Coop ngeyokuthenga ngobuningi nangokubambisana.  Uma isifikile impahla bese iya kumlimi ngamunye isishibhile.  Njengokuthenga umanyolo lapho wakhiwa khona, ulandwe ngesitimela sempahla ngoba naso sishibhile.  Lokhu-ke kwehlisa izindleko kumlimi.  Kanti kwabomdabu i Coop kusengathi yibhizinisi labalimi elizobalethela inzuzo.  Uma amalunga engasayiboni inzuzo, kusuka ingxabano, kugcinwe kwehlukwene, sekunabakhonjwa ngokuthi badla izimali.

Yini i Cooperative ?

Lena yinhlangano kumbe isoseshini ehlanganise abantu abazijoyinele kuyo ngokuzithandela bengaphoqwe muntu, ngenhloso yokuhlangabezana nezidingo zabo kwezomphakathi, kwezomnotho, kwezamasiko, noma-ke ezinye nje, bezoyibusa ngokusebenza ngokwentando yeningi (a democratically controlled enterprise).

Inhloso

Inhloso enkulu ye Coop wukwenza umsebenzi kubanikazi bayo (service).  Inzuzo vele iba khona kumlimi osebenza nge Coop ngoba ziyehla izindleko zokuthenga nokusebenza. Njengokuthi nje, angalinyelwa wugandaganda we Coop ngenani eliphansi kunelogandaganda wenkontileka yokulima.  UMnu Mashala uthi yilenhloso esuke icashele abalimi bomdabu.

Kwesinye isikhathi abalimi balima isitshalo esidinga imishini yokusilungisa kuqala (processing), ngaphambi kokuba siye lapho sidayiswa khona, njengokotini nje, nobisi.  Abalimi-ke bayahlangana bakhe i Coop ezokuba nalemishini yokulungisa leso sivuno.  Bese-ke bonke isivuno sabo besiyisa kulomshini we Coop.  Impahla isukele lapho-ke isiyodayiswa.

Okuphumelelisa i Cooperative

Okokuqala wukuqonda lenhloso-ngqangi esichazwe ngenhla.  Okwesibili wukuqikelela ukuthi iphathwa ngokwentando yeningi, hhayi ngobu ngqo-shishilizi. Abakuyo kufanele babe nenhloso kumbe injongo eyodwa efanayo. Konke okwenziwayo kufanele kuzuzise onke amalungu ayo. 

Okuhle wukuthi amalungu e coop ahlale ethola uqeqesho olwenezela ulwazi lwabo ngomsebenzi wabakulimayo. Nokusebenzisana nemakethe yabalimi.